Donbas karşılığında NATO üyeliği önerisi gündeme taşındı

Rusya ile Ukrayna arasında dokuz aylık aranın ardından yapılan doğrudan görüşmeler, 10-11 Kasım'da Birleşik Arap Emirlikleri'nin başkenti Abu Dabi'de düzenlendi. ABD arabuluculuğundaki müzakerelerde geniş kapsamlı bir esir takası için prensip anlaşmasına varılırken ateşkes, toprak paylaşımı ve güvenlik garantilerinde belirleyici ilerleme sağlanamadı.

Görüşmelerin ardından ABD Başkanı Donald Trump'ın temsilcileri Steve Witkoff ve Jared Kushner, 12 Kasım'da Moskova'da Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'le görüştü. Temsilciler daha sonra Dublin'de Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski'yle bir araya geldi; Washington, yeni müzakere turuna Avrupalı temsilcilerin de katılması için girişim başlattı.

Esir takası, görüşmelerin somut sonuçlarından biri oldu. Rus heyetine başkanlık eden Vladimir Medinski ile Ukrayna heyetinin başkanı Rüstem Umerov, geniş çaplı bir takas üzerinde uzlaşıldığını doğruladı; Zelenski'nin açıklamalarına göre yaklaşık 1.200 ila 1.300 kişinin karşılıklı serbest bırakılması değerlendiriliyor. Kesin sayı, isim listeleri ve takas tarihi henüz belirlenmedi.

Görüşmelerde Donbas'ın geleceği için de yeni bir formül gündeme geldi. Zelenski, 14 Kasım'da yayımlanan açıklamasında Amerikalı müzakerecilerin, Ukrayna'nın Donbas'tan çekilmesi karşılığında NATO üyeliğinin mümkün olup olmadığını sorduğunu belirtti.

Zelenski, Ukrayna'nın topraklarından vazgeçmeye hazır olmadığını söyledi; kapsamlı güvenlik garantileri, güçlü bir ordu ve yeniden inşa finansmanı içeren bir teklifin halkoyuna sunulabileceğini ifade etti. Bu formül üzerinde anlaşma bulunmuyor: Moskova Ukrayna'nın NATO üyeliğine karşı çıkarken Donbas'ın tamamını kontrolüne almak istiyor, Kiev ise kontrolündeki topraklardan çekilmeyi reddediyor.

Ateşkes konusunda da uzlaşma sağlanamadı. Ukrayna enerji altyapısına yönelik saldırıların durmasını, Karadeniz'deki deniz trafiğinin güvence altına alınmasını ve cephede çatışmaların azaltılmasını isterken Zelenski, Putin'in enerji tesislerini kapsayan ateşkesi desteklemediğini açıkladı.

Zelenski, Rusya'nın Donetsk bölgesindeki Kostiantınivka çevresinde önerdiği yerel ateşkesi Ukrayna birliklerini geri çekilmeye zorlamaya yönelik bir girişim olarak değerlendirdi. Müzakereler sırasında füze ve İHA saldırıları sürerken Rusya Ukrayna'nın enerji altyapısını hedef aldı; Kiev de Rusya'daki enerji ve askerî tesislere yönelik operasyonlarını devam ettirdi.