Çin’in yeşil kuşak deneyimi Afrika’ya taşınıyor

Çin, çölleşmeyi önlemek ve tarım alanlarını kum fırtınalarından korumak amacıyla 1978’de geniş kapsamlı bir ağaçlandırma programı başlattı. 13 eyaleti kapsayan ve 2050’ye kadar tamamlanması hedeflenen program, Taklamakan Çölü çevresinde 3 bin 46 kilometrelik yeşil kuşak oluşturdu.

Kasım 2024’te tamamlanan kuşakta kavak, saksaul ve ılgın gibi bitkiler kullanıldı. Çalışmayla kum hareketlerinin azaltılması, çevredeki vahaların ve tarım arazilerinin korunması amaçlanıyor.

Program yalnızca ağaç dikiminden oluşmuyor; kumulların sabitlenmesi, toprağın iyileştirilmesi ve kuraklığa dayanıklı bitki türlerinin kullanılması da çalışmalar arasında yer alıyor. Çinli yetkililer, restorasyona uygun arazilerin yaklaşık yüzde 53’ünün rehabilite edildiğini bildirirken su kaynaklarının yetersizliği ve kuraklık sürmekte olan sorunlar arasında gösteriliyor.

Çin’in deneyimi, Afrika’da Sahra Çölü’nün güneyinde yürütülen Büyük Yeşil Duvar girişimine de örnek oluşturuyor. Afrika Birliği’nin 2007’de başlattığı girişim, yaklaşık 7 bin kilometrelik hatta arazi restorasyonunu hedefliyor; ağaçlandırmanın yanı sıra otlakların iyileştirilmesi, su kaynaklarının korunması ve tarımsal faaliyetlerin desteklenmesini kapsıyor.

Moritanya’da Çin’le yürütülen işbirliği 2017’den bu yana sürüyor. Haziran 2025 itibarıyla çalışmalar kapsamında 100 hektar kumlu arazi stabilize edildi, 4 hektarlık alan vaha haline getirildi, 45 yerel uzman eğitildi ve 120 kişiye istihdam sağlandı; ağaçlandırma alanının 10 bin hektara çıkarılması planlandı.

Moritanya’daki uygulamalarda güneş enerjili pompalar, akıllı sulama sistemleri ve kumların hareketini engelleyen özel ağlar kullanılıyor. Yerel fidanlıklarda moringa gibi kuraklığa dayanıklı bitkiler yetiştiriliyor; Çevre Bakanlığı verilerine göre güneş enerjisiyle sulanan teknoloji parkındaki fidelerin hayatta kalma oranı yüzde 90’ın üzerinde.