Atatürk’ün ölüm duyurusu gazetelerin yayınını değiştirdi

Mustafa Kemal Atatürk’ün 10 Kasım 1938’de hayatını kaybetmesi, gazetelerin manşetlerine ve özel baskılarına yansıdı. Anadolu Ajansı, ölüm haberini aynı gün öğle saatlerine doğru gazetelere duyurdu.

Atatürk’ün sağlığı dönemin medyasında yakından izleniyordu. Ancak dünyadaki gelişmeler, Hatay sorunu ve iç siyaset nedeniyle sağlık durumuna ilişkin haberler sıkı denetimden geçiyordu.

Saat yirmiden itibaren dalgınlık artmıştır. Umumi ahval vahamete doğru seyretmektedir. Hararet derecesi 37,06 nabız 132, teneffüs 33’dür.

Dokuz Eylül Üniversitesi Tarih Bölümü Öğretim Üyesi Dr. Erkan Serçe, Mustafa Kemal Atatürk’ün sağlığı hakkında gazetelerde ilk değerlendirme yazısının mart ayında yayımlandığını belirtti. Ahmet Emin Yalman’ın sahibi olduğu Tan gazetesindeki yazının ardından gazete üç ay kapatıldı.

Halkın Atatürk’ün sağlık durumuna ilişkin bilgi talebi üzerine hükümet resmi tebliğler yayımlamaya başladı. Dr. Erkan Serçe’ye göre gazetelerdeki ilk sağlık bilgisi, 18 Ekim 1938’de yayımlanan ve bir gün önce açıklanmış olan resmi tebliğdi; bu duyurular dışında sağlık durumuna ilişkin yorum veya haber yayımlanmıyordu.

Gazeteler 10 Kasım günü bir önceki günün tebliğiyle çıktı. Anadolu Gazetesi’nde yer alan duyuruda, “Saat yirmiden itibaren dalgınlık artmıştır. Umumi ahval vahamete doğru seyretmektedir. Hararet derecesi 37,06 nabız 132, teneffüs 33’dür.” ifadeleri kullanıldı; bu, gazetelere gönderilen sondan bir önceki tebliğdi.

Anadolu Ajansı, öğle saatlerine doğru doktorların son raporunu gazetelere iletti. Duyuruda, “Müdavi ve müşavir tabiplerinin neşredilen son raporu Atatürk'ün dünyaya gözlerini kapadığını bildirmektedir.” denildi; bazı gazeteler ikinci baskı yaptı, akşam gazeteleri ise sayfalarını Atatürk’ün ölümüne ayırdı.

Gazetelerin manşetlerinde “Yeni Türkiye’yi yaratan o büyük adam öldü” ve “Türk Milleti ulu şefini insanlık büyük evladını kaybetti” ifadeleri yer aldı. Akşam gazetesi “Bütün memleket matem içinde” başlığını kullanırken, bir başka manşette “Ata'nın tabutu önünde üç yüz bin kişi ağladı” sözleri yer aldı.

Atatürk’ün naaşı 21 Kasımda İstanbul’a gönderildi ve ülke genelinde aynı anda törenler düzenlendi. İzmir Cumhuriyet Meydanı da o güne kadar gördüğü en büyük katılıma sahne oldu.