Yeşilova: Travertenleri korumak için yeniden canlandırmak gerekiyor

Van'ın Başkale ilçesine 35 kilometre uzaklıktaki Dereiçi Mahallesi'nde bulunan travertenler, su kaynaklarının azalması ve suyun yer değiştirmesi nedeniyle kısmen kurumaya başladı. Pamukkale'ye benzer teraslı yapısıyla dikkat çeken oluşumların önemli bir bölümü pasif duruma geçti.

Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi (YYÜ) Mühendislik Fakültesi Jeoloji Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Çetin Yeşilova, üniversitenin Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinatörlüğünün desteklediği yüksek lisans tez projesi kapsamında bölgede incelemeler yaptı. Yeşilova, aktif traverten alanlarının her geçen yıl azaldığını belirtti.

Yeşilova'ya göre kaynak alanındaki suyun azalması, çatlakların tıkanması ve bazı noktalarda su çıkışının engellenmesi yeni traverten oluşumlarını durduruyor. Bunun ardından aşınma başladığını belirten Yeşilova, travertenlerin ufalanıp parçalandığını ve ayrıştığını söyledi.

Bölgede karstik boşlukların da risk oluşturduğunu kaydeden Yeşilova, bu boşlukların çökme ve travten çevresinde dolin benzeri yapıların oluşmasına yol açabildiğini ifade etti. Tez projesinde boşlukların sismik çalışmalarla tespit edilmesi, tehlikeli bölümlerin belirlenmesi ve insan erişimine kapatılması hedefleniyor.

Yeşilova, travertenlerin yeniden canlandırılması için önce su kaynaklarının özelliklerinin, su kalitesinin ve kalsiyum karbonat çökelme indislerinin araştırılması gerektiğini söyledi. Bu sorunların çözülmesinin ardından sondajla suyun yüzeye çıkarılması ve travertenlere verilmesi öneriliyor; Yeşilova ayrıca insan etkisinin sınırlandırılması gerektiğini vurguladı.

Yeşilova, alanın koruma altına alınmasının tek başına yeterli olmadığını belirterek, yeniden canlandırma çalışmaları yapılmadığı takdirde travertenlerin zamanla yok olabileceği uyarısında bulundu.