Saruhan Bey bayram sabahını oğlunun türbesinde geçirdi

Anadolu’da Türk beyliklerinin hüküm sürdüğü dönemde batıya doğru yolculuk yapan İbn Battûta, Manisa’ya geldiğinde Saruhan Bey’in oğlunun türbesinde gördüğü gömme uygulamasını Seyahatnâme’sinde anlattı.

Fas’ın Tanca kentinde doğan İbn Battûta, 21 yaşında çıktığı yolculuklarda farklı ülkeleri ve kentleri gezmiş; hükümdarlar, bilginler ve dervişlerle tanışmıştı. Seyahatnâme’si dönemin siyasal, toplumsal, geleneksel ve dinsel yapısına ilişkin bilgiler içeriyordu.

İbn Battûta, Birgi’de Aydınoğlu Mehmed Bey’in konuğu olarak on dört gün kaldıktan sonra Tire ve Ayasuluk’a (Selçuk/Efes) gitti; ardından kuzeye yönelerek kendi yazımıyla Mağnisiye dediği Manisa’ya ulaştı. Şehre Arefe akşamı varan seyyah ve beraberindekiler, geceyi bir Ahî zaviyesinde geçirdi.

Kurban Bayramı sabahı Saruhan Bey’i görmek isteyen İbn Battûta, hükümdarı sarayında değil, birkaç ay önce ölen oğlunun türbesinde buldu. Saruhan Bey’in eşi de oradaydı; anne ve baba bayram gecesini oğullarının başında geçirmişti.

Seyahatnâme’deki anlatıma göre çocuğun cesedi hazırlanıp üzeri kalaylı demirle kaplı tahta bir tabuta konmuş, tabut ise henüz toprağa indirilmemişti. Türbenin kubbesi açık bırakılmış, tabut yapının içinde yüksekçe bir yere yerleştirilmişti.

İbn Battûta, cesetten çıkan kokunun kaybolmasının ardından kubbenin kapatılacağını, tabutun aşağı indirileceğini ve ölünün elbiselerinin üzerine serileceğini aktardı. Bunun yalnızca Manisa’ya özgü olmadığını, başka Türk hükümdarlarında da benzer uygulamalar gördüğünü belirtti; anlatı, bu geleneğin kökenine ilişkin soruları Orta Asya’daki eski ölüm ve gömme geleneklerine taşıyor.