Tahran, UAEA denetim görüşmelerini ABD tehditlerine bağladı

İran, ABD'nin askeri saldırı tehditleri sürdüğü müddetçe Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) ile nükleer denetimlerin yeniden başlatılmasına ilişkin görüşmelerin yürütülemeyeceğini Ajansa bildirdi. Bu bilgi, üye ülkelere dağıtılan gizli UAEA raporunda yer aldı.

Tahran yönetimi bildiriminde, ABD Başkanı Donald Trump'ın özellikle nükleer tesisleri hedef alan yeni saldırılara ilişkin “süreklilik gösteren, açık ve kamuoyuna yönelik” tehditlerde bulunduğunu savundu. İran, denetimlerin uygulanması için gerekli koşullar yeniden sağlanana kadar sorunun çözülemeyeceğini belirtti.

süreklilik gösteren, açık ve kamuoyuna yönelik

İran, şartlar elverdiğinde güvence denetimlerine ilişkin yükümlülüklerini yeniden tam olarak yerine getirmeye kararlı olduğunu vurguladı. UAEA ise İran'ın nükleer tesisleri ve nükleer materyalleri hakkındaki bilgi eksikliğinin nükleer silahların yayılmasının önlenmesi açısından endişe yarattığını ve bu eksikliğin ivedilikle giderilmesi gerektiğini bildirdi.

Ajans, İran'daki güvence denetimlerini kısa sürede yeniden başlatmaya hazır olduğunu belirterek müfettişlerin ülkeye dönüşünü sağlayacak teknik ve aşamalı tedbirlerin değerlendirilmesini istedi. İran ayrıca, ABD'nin nükleer programı hakkında bilgi sağlayanlara 20 milyon dolara kadar ödül teklif etmesinden duyduğu endişeyi UAEA'ya iletti; Ajans faaliyetlerinin gizliliğinin korunmasını ve programla ilgili bilgilerin açıklanmaması ya da kötüye kullanılmamasını vurguladı.

Raporda, UAEA'nın İran'ın İsfahan Yakıt Zenginleştirme Tesisi'ne ilişkin endişeleri de aktarıldı. İran'ın Haziran 2025'te Ajansa bildirdiği tesis henüz denetlenemedi; UAEA tesisin tam konumunu ve nükleer materyal içerip içermediğini bilmiyor. Saldırıların başladığı gün tesise yapılması planlanan ziyaret de iptal edildi.

İsrail ve ABD'nin Haziran 2025'te İran'ın nükleer tesislerine düzenlediği saldırılardan bu yana Tahran, saldırılardan etkilenen tesislere UAEA müfettişlerinin erişimine izin vermedi. Ajans, İran'ın yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyum stokunun durumunu da doğrulayamadı; bu dönemde denetim yapılan tek tesisin Buşehr Nükleer Güç Santrali olduğu ve burada 12-15 Eylül tarihlerinde inceleme gerçekleştirildiği bildirildi.