GSS’de 5,6 milyar liralık borç silme teklifi Meclis’te
Gün boyu başka başlıklar öne çıkarken, Meclis gündemindeki GSS prim borçlarını silme teklifi milyonlarca kişiyi doğrudan ilgilendiriyor. Bu haber, yalnızca bir kanun takvimi değil; kapsamı ve büyüklüğüyle yakından izlenmesi gereken bir siyasi karar süreci.
Meclis’in yeni haftasında dört bakanlığın 2027 bütçeleri görüşülecek; Genel Kurul’da Kızılay Kanunu Teklifi’nin ele alınması sürecek. Ancak aynı takvimde, 1 Ocak 2017’den önceye ait ödenmemiş Genel Sağlık Sigortası prim borçlarının ve bu borçlara bağlı gecikme zamlarının silinmesini öngören teklif de bulunuyor. Teklif kabul edilirse, borç yükü altındaki milyonlarca kişinin durumunda somut bir değişiklik yaşanacak.
Buradaki tarih sınırı önemli: Düzenleme, haberde aktarıldığı biçimiyle, 1 Ocak 2017’den önce oluşmuş borçları kapsıyor. Dolayısıyla söz konusu olan bütün GSS prim borçlarının silinmesi değil; belirli bir tarihten önceki ödenmemiş primler ile bunlara eklenen gecikme zamları. Kamuoyundaki tartışmanın bu ayrımı koruması, beklentilerin teklifin gerçek kapsamıyla karıştırılmaması için gerekli.
Teklifin boyutunu iki rakam anlatıyor: Yasalaşması halinde 2 milyon 199 bin 860 kişinin toplam 5 milyar 627 milyon 666 bin 896 liralık borcu silinecek. Bu, tek tek kişilerin borcunu aşan, geniş bir kesimi etkileyen bir düzenleme. Rakamların büyüklüğü, kararın yalnızca teknik bir borç düzeltmesi olarak geçiştirilemeyeceğini; hem borçluların üzerindeki yük hem de kamu alacağının nasıl ele alınacağı bakımından siyasi tercih içerdiğini gösteriyor.
Ama henüz ortada yürürlüğe girmiş bir af yok; haberin anlattığı, Meclis komisyonunda gündeme alınacak bir kanun teklifi. Yasalaşma şartı özellikle vurgulanmalı, çünkü borcun silinmesi şu aşamada kesinleşmiş değil. Teklifin komisyon ve Meclis sürecinde değişip değişmeyeceği, kapsamının aynı kalıp kalmayacağı ve uygulamanın nasıl yürütüleceği, kararın kâğıt üzerindeki büyüklüğünü insanların hayatındaki sonuca dönüştürecek başlıklar.
Siyasetin asıl sınavı burada başlıyor: 2,2 milyona yakın kişiyi ilgilendiren bir düzenlemede, kimlerin hangi borçlarının silineceği açık ve anlaşılır biçimde anlatılmalı. Aynı zamanda 5,6 milyar lirayı aşan toplam tutarın hangi gerekçeyle ve hangi sınırlarla kapsam içine alındığı da Meclis’te görünür olmalı. Borç yükünü hafifletme amacı, kamu kaynakları ve kararın hesabını verme sorumluluğunu ortadan kaldırmıyor; bu iki boyut birlikte tartışılmalı.
Meclis haftasının bütçelerle ve bakanların milletvekillerinin sorularını yanıtlamasıyla geçecek olması, bu teklifi ayrıca dikkatle izlemeyi gerektiriyor. Çünkü kamu yönetiminin öncelikleri yalnızca bütçe kalemlerinde değil, hangi borçların hangi koşullarda silineceğine ilişkin kararlarda da ortaya çıkıyor. GSS düzenlemesinde kritik olan, “borçlar silinecek” cümlesinin ötesine geçip kapsamın, gerekçenin ve uygulamanın açıkça ortaya konması; kararın hem etkilenen yurttaşlar hem kamu adına denetlenebilir olması.
Bu köşe, Siyaset Gündemi yazı işlerinin gün içinde yayımlanan haberlere dayanan değerlendirmesidir; haberlerde yer almayan bilgi içermez.