Belgesel desteğinde eşitsizlik gündemde

Yönetmen Mümin Barış, Türkiye’de belgesel sinemanın finansman ve yapısal sorunlarına dikkat çekerek belgesellerin kurmaca filmlerle eşit koşullarda değerlendirilmesi gerektiğini söyledi. Barış, belgesellere sağlanan kamu desteğinin kurmaca filmlere verilen film başına desteğin onda birinden az olduğunu belirtti.

Türk sinemasının yönetmenlerinden Tunç Okan’ın yaşamını ve sinemasını konu alan Bay Okan belgeseli, dünya prömiyerini 33. Uluslararası Adana Altın Koza Film Festivali’nde yaptı. Belgesel ve kurmaca anlatımı bir araya getiren film, göç, aidiyet ve yabancılaşma meselelerini ele alıyor; 37. Ankara Film Festivali’nde seyirciyle buluşacak.

Üç belki beş yılını verip cebinden milyonlarca lira harcadığın film, en iyi ihtimalle birkaç ödül alıyor ve bu ödüller bütçenin ancak yüzde beşi kadarını karşılıyor

Barış, belgesel üretiminde harcanan emeğin ve yapılan yatırımın yeterince karşılık bulmadığını ifade etti. “Üç belki beş yılını verip cebinden milyonlarca lira harcadığın film, en iyi ihtimalle birkaç ödül alıyor ve bu ödüller bütçenin ancak yüzde beşi kadarını karşılıyor” dedi.

Yönetmen, ulusal yarışmalarda belgesel ve kurmaca filmlerin ayrı kategorilerde yarışmasını da eleştirdi. Cannes ve Berlinale’de bu ayrımın kaldırıldığını hatırlatan Barış, Mati Diop’un Dahomey belgeselinin Berlinale ana yarışmasında Altın Ayı’yı, Michael Moore’un Fahrenheit 9/11 filminin ise 2004 Cannes Film Festivali’nde Altın Palmiye’yi kazandığını kaydetti.

Barış’a göre belgesellerdeki teknik ve sanatsal emek de yeterince tanınmıyor. Görüntü yönetmenliği, kurgu ve ses tasarımı gibi alanlardaki katkıların ödüllerde karşılık bulmadığını söyleyen yönetmen, “En büyük engel belgeselin ne olduğunun ısrarla öğrenilmek istenmemesi bence” dedi ve eleştirisini Trinh T. Minh-ha’nın “Belgesel diye bir şey yoktur” sözüyle tamamladı.

Bay Okan’ın fikri, senarist Tayfun Luxembourgeus’un Tunç Okan sineması üzerine hazırladığı doktora çalışmasından doğdu. Barış, Okan’la Fransa’nın Nice kentindeki evinde tanıştıklarını ve on gün boyunca çekim yaptıklarını anlattı; Kültür Bakanlığından aldıkları desteğin film giderlerinin küçük bir bölümünü karşıladığını belirtti.