Sergide işçi eylemleri ve değişen üretim alanları

SALT Galata’da açılan “İşi Olmayan Giremez” sergisi, fabrikaları, işçileri ve emeğin çoğu zaman görünmeyen dünyasını ele alıyor. Eylül Şenses’in programladığı sergi, 14 Şubat 2027’ye kadar Mastercard Sergi Mekânı ile yapının giriş ve birinci katlarında ziyaret edilebiliyor.

Üretim, kentleşme ve emek arasındaki ilişkilere odaklanan sergi, çalışma alanlarını yalnızca üretim yerleri değil, aynı zamanda yaşam alanları olarak inceliyor. Garanti BBVA tarafından kurulan SALT’ın sergisi, işçi bedeni, iş yeri, şehir ve küresel ağlar üzerinden üretimin geçirdiği dönüşümü anlatıyor.

Sergide, 1980’lerden sonra fabrikaların kent merkezlerinin dışına taşınması ve üretimin depolara, yollara ve dijital alanlara yayılması ele alınıyor. Eski fabrikaların yerini konutların, alışveriş merkezlerinin ve kültür yapılarının alması da bu dönüşümün parçaları arasında gösteriliyor.

Çalışma mekânları sergide disiplin ve tahakküm alanlarının yanı sıra direniş ve dayanışmanın gelişebildiği yerler olarak da değerlendiriliyor. Sultan Gökdemir’in çalışması, 1989’da Türkiye genelinde gerçekleşen işçi eylemlerinin kenti kolektif bir itiraz alanına dönüştürmesini belgeliyor.

Tamar Levit ve Yaen S. Levi, Neval Tarım ve Çalışan Eller korosuyla birlikte küresel tedarik zincirleri için üretim yapan tekstil işçilerinin hak mücadelesine odaklanıyor. Merve Bedir’in çalışması ise insan, makine ve mekân ilişkisini; beden ile emeğin optimizasyon ve otomasyona tabi tutulması üzerinden araştırıyor.

Kamil Dalkır ve Sibel Karadağ, İstanbul’daki geri dönüşüm sahalarını küresel atık ekonomisi bağlamında inceliyor; Avrupa’dan ithal edilen atıkları işleyen işçilerin maruz kaldığı bedensel tahribatı ele alıyor. Belit Sağ’ın çalışması Sümerbank Bakırköy Bez Fabrikası’nın özelleştirme ve tasfiye sürecini konu alıyor.

Dilşad Aladağ, Simyonoğlu Fabrikası’nın önce Milli Fabrika’ya, ardından müzeye dönüşümünü resmi arşivler, toplumsal anlatılar ve kişisel hafıza arasındaki gerilimler üzerinden inceliyor. Metehan Özcan’ın iş ilanları ve fabrika yıllıklarından oluşturduğu arşiv ise modernist çalışma ve barınma mekânlarında özel ve kamusal alan ayrımını sorguluyor.