Zatürreye karşı aşı ve erken tanı vurgusu

Dünya Zatürre Günü dolayısıyla açıklama yapan Ondokuz Mayıs Üniversitesi (OMÜ) Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Oğuz Uzun, zatürrenin basit bir enfeksiyon olarak görülmemesi gerektiği uyarısında bulundu. Uzun, hastalığın özellikle ileri yaştakiler ve kronik hastalığı bulunanlarda hayati tehlike oluşturabileceğini belirtti.

Uzun, tıptaki ilerlemelere, antibiyotiklere ve aşıların yaygınlaşmasına rağmen zatürrenin önemli bir hastalık ve ölüm nedeni olmayı sürdürdüğünü söyledi. Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre 2023’te dünyada yaklaşık 2,7 milyon kişi alt solunum yolu enfeksiyonları nedeniyle hayatını kaybetti.

Zatürre her yaşta görülebilse de 65 yaş üzerindekiler, küçük çocuklar, kronik kalp ve akciğer hastalığı olanlar, diyabet ve böbrek yetmezliği bulunanlar ile bağışıklık sistemi zayıflamış kişiler daha fazla risk taşıyor. Uzun’un aktardığına göre ölüm riski evde tedavi edilen hafif vakalarda yüzde 1’in altındayken hastaneye yatırılanlarda yüzde 5-15’e, yoğun bakım gerektiren ağır vakalarda yüzde 20-50’ye çıkabiliyor.

Ateş, titreme, öksürük, balgam, nefes darlığı, göğüs ağrısı ve halsizlik hastalığın sık görülen belirtileri arasında. Ancak her hastada ateş veya balgam olmayabileceğini belirten Uzun, ileri yaştakilerde iştahsızlık, bilinç bulanıklığı ya da genel durumda bozulmanın da zatürre belirtisi olabileceğini kaydetti.

Hastalık yılın her döneminde ortaya çıkabilse de sonbahar ve kış aylarında risk artıyor. Kapalı ve kalabalık ortamlarda daha fazla zaman geçirilmesi ve grip ile RSV gibi solunum yolu virüslerinin yaygınlaşması zatürre olasılığını yükseltiyor; viral enfeksiyonlar sonrasında bakteriyel zatürre de gelişebiliyor.

Tanı, hastanın şikâyetleri ve muayene bulgularının yanı sıra gerektiğinde akciğer grafisiyle konuluyor. Tedavi hastalığa yol açan mikroorganizmaya ve hastalığın ağırlığına göre belirleniyor; antibiyotikler bakteriyel zatürrelerde kullanılırken virüs kaynaklı zatürrelerde doğrudan etkili olmuyor. Hafif vakalar evde, ağır vakalar hastanede tedavi edilebiliyor.

Uzun, pnömokok ve grip aşılarının uygun kişilere uygulandığında bazı zatürreleri ve ağır enfeksiyonları önlemeye yardımcı olduğunu belirterek korunmada aşılamanın önemini vurguladı. Sigarayı bırakmak ve el hijyenine dikkat etmek de önerileri arasında yer aldı.