Grönland’daki tsunami tehlikesine karşı uyarı sistemi talebi

Danimarka, Grönland ve Norveç’ten araştırmacılar, Grönland’ın Uummannaq Fiyort sistemi çevresinde heyelan ve tsunami riski taşıyan iki yamacı belirledi. Communications Earth & Environment dergisinde yayımlanan çalışmaya göre yamaçlardan kopabilecek kaya kütleleri, fiyortlardaki yerleşim alanlarını etkileyebilecek dalgalar oluşturabilir.

Karrat Fiyortu’nda yaklaşık 400 milyon metreküplük kayanın bulunduğu bir yamaç tespit edildi. Araştırmacıların incelemesine göre bu kütlenin tek seferde denize düşmesi, 100 kilometreden fazla ilerleyebilecek ve 10 metreyi aşabilecek tsunami dalgalarına yol açabilir.

Çalışmada belirlenen diğer risk alanı Kangerluarsuk Fiyortu’nda. Buradaki yaklaşık 30 milyon metreküplük yamacın hareketliliğinin 2015’ten bu yana olağandışı biçimde arttığı kaydedildi; araştırmacılar, kopmanın zamanının kesin olarak öngörülemeyeceğini, olayın birkaç yıl içinde ya da onlarca yıl sonra gerçekleşebileceğini belirtti.

Jeofizik simülasyonlarına göre Kangerluarsuk’taki olası bir heyelan, 25 kilometre uzaktaki Ukkusissat yerleşimini 3 ila 7 metre yüksekliğindeki dalgalarla yaklaşık 6 dakika içinde vurabilir.

Bölgede daha önce de yıkıcı bir olay yaşandı. 2017’de Karrat Fiyortu’nda 58 milyon metreküplük kayanın denize düşmesiyle oluşan tsunami, Nuugaatsiaq köyünü yok etti ve 4 kişinin ölümüne yol açtı.

Araştırmacılar, fiyortlardaki kaya kaymalarının doğal bir süreç olduğunu ancak iklim değişikliğinin bu riski hızlandırabileceğini belirtiyor. Dağ yamaçlarını bir arada tutan permafrostun erimesi, kaya kütlelerinin tutunma gücünü azaltabiliyor; bilim insanları erken uyarı sistemleri kurulması çağrısı yapıyor.