Miras alanlarında koruma planları için uygulama çağrısı

Göreme’de peribacalarından kopan kaya parçalarının düşmesi sonucu üç kişinin yaşamını yitirmesi, Türkiye’deki kültürel ve doğal mirasın korunmasına ilişkin tartışmaları yeniden gündeme taşıdı. Uzmanlar, Kapadokya’dan Diyarbakır Surları ve Hevsel Bahçeleri’ne uzanan alanların turizm yatırımları, plansız yapılaşma, madencilik ve kontrolsüz ziyaretçi yoğunluğu altında olduğunu belirterek bilimsel planlama, bağımsız denetim ve şeffaflık çağrısı yaptı.

Arkeologlar Derneği Genel Başkanı Bülent Türkmen, kültürel miras politikalarının turizm ve kâr odaklı yürütüldüğünü söyledi. Kültür ve turizmin aynı bakanlık bünyesinde bulunmasına dikkat çeken Türkmen, kültürel varlıkların korunmasının turizm potansiyeli ve getireceği kazançla ilişkilendirildiğini ifade etti.

Türkmen, UNESCO Dünya Mirası Listesi’ne girme çalışmalarının yalnızca tanıtım ve turist sayısı üzerinden değerlendirilmemesi gerektiğini kaydetti. Adaylık sürecinde hazırlanması zorunlu Alan Yönetim Planları’nda korumaya yönelik kısa, orta ve uzun vadeli hedeflerin yanı sıra turizm ve afet risk yönetiminin de ele alınması gerektiğini, ancak bu planların çoğu zaman kâğıt üzerinde kaldığını belirtti.

Göreme’deki kaya düşmesinin koruma sorunlarını ortaya koyduğunu söyleyen Türkmen, iki yıl önce Göreme ile Ortahisar arasındaki karayolu çalışmaları sırasında iş makinelerinin yarattığı sarsıntılara ilişkin uzman uyarılarının dikkate alınmadığını aktardı.

Türkmen, Diyarbakır Surları ve Hevsel Bahçeleri’nin UNESCO Dünya Mirası Listesi’ne alınmasının ardından Suriçi’ndeki tarihî dokunun zarar gördüğünü belirtti. Efes Antik Kenti girişindeki karşılama merkezi projesine yönelik itirazların sürdüğünü, Bergama’daki Kızıl Avlu’nun yaklaşık iki bin yıllık tonozlarının üzerinden ağır tonajlı kamyonların geçmeye devam ettiğini söyledi.

Türkmen, bu tahribatların koruma sorumluluğu bulunan kamu kurumları tarafından yapıldığını ya da yapılmasına göz yumulduğunu ifade etti. Arkeolojik alanların çevresindeki turizm yatırımlarının yanı sıra SİT alanlarında da tesis projelerinin gündeme geldiğini belirtti.