ABD'de eski hava trafik altyapısı uçuşları aksattı

ABD'de 13 Kasım Cuma günü hava trafik kontrol merkezlerini etkileyen iletişim arızası, ülke genelinde uçak kalkışlarının durdurulmasına yol açtı. Federal Havacılık İdaresi (FAA), yerel saatle 15.54'te güvenlik gerekçesiyle başlattığı kısıtlamayı 20.15 sıralarında kaldırdı; havadaki uçakların inişine ise izin verildi.

Uçuş takip verilerine göre kriz sırasında 1.000'den fazla uçuş iptal edildi, yaklaşık 10 bin uçuş gecikti. Cirium, yasak başladığında saat 16.00 sonrasında yaklaşık 11 bin uçuşla 1,5 milyondan fazla yolcunun ABD havalimanlarından ayrılmasının planlandığını bildirdi. Ulaştırma Bakanı Sean Duffy, uçuşların normale dönmesinin zaman alacağını açıkladı.

Arızanın merkezinde, hava trafik kontrol merkezleri arasında bilgi aktarımını sağlayan eski iletişim altyapısı bulunuyor. Sean Duffy, sistemdeki ağ cihazlarının aşırı veri yükü nedeniyle devre dışı kaldığını, ancak yüklenmenin nedeninin henüz belirlenemediğini söyledi.

Arızadan etkilenen eski nesil TDM teknolojisi, ses ve radar verilerini aynı hatlar üzerinden iletiyor. Kesintiler uçakların konumlarının izlenmesini ve pilotlarla iletişimi aksattı. ABD Sayıştayı'nın 2024 tarihli raporuna göre incelenen 138 hava trafik kontrol sisteminin 105'i, yani yüzde 76'sı, sürdürülemez veya potansiyel olarak sürdürülemez durumda.

FAA'nın 300'den fazla tesisinde birbiriyle uyumsuz eski teknolojiler kullanılıyor. Bazı cihazların yedek parçalarının internet açık artırmalarından sağlandığı veya üç boyutlu yazıcılarla üretildiği belirtiliyor.

ABD'de 11 Eylül 2001 saldırılarından sonraki ilk ülke çapındaki kalkış durdurma kararı Ocak 2023'te, NOTAM sisteminin çökmesi üzerine alınmış ve 10 binden fazla uçuşu etkilemişti. Kaynakta, Eylül 2025'te Dallas'ta ve Eylül 2026'da Philadelphia'da yaşanan benzer arızaların yaklaşık 9 bin 500 uçuşun gecikmesine veya iptaline yol açtığı aktarılıyor.

Yönetimin açıklamasına göre eski bakır ağın yüzde 68'i yenilendi. Ancak alternatif bağlantıların her durumda devreye girememesi ve iletişim sisteminin bütün olarak modernize edilmemesi, yeni kesintilerin önlenmesi önündeki sorunlar arasında gösteriliyor.