İran geçişe onay şartı koydu, ABD güzergâhlar açık dedi

Birleşmiş Milletler (BM) Orta Doğu, Asya ve Pasifik’ten Sorumlu Genel Sekreter Yardımcısı Khaled Khiari, Güvenlik Konseyi’nde yaptığı bilgilendirmede, ABD ve İsrail’in İran’a yönelik savaşının şubat ayında başlamasından 11 Kasım’a kadar Hürmüz Boğazı ve çevresinde en az 25 denizcinin öldüğünü bildirdi.

Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO) verilerine göre 1 Mart ile 11 Kasım arasında Hürmüz Boğazı ve geniş Orta Doğu bölgesinde 136 güvenlik olayı kaydedildi. Bu olayların 35’i ekimde, 10’u kasımda yaşandı.

Khiari, bölgedeki güvenlik olaylarının ekim ayında çatışmaların başlangıcından bu yana en yüksek seviyeye çıktığını belirtti. Bu durumun yeni bir olağan haline gelmesine izin verilmemesi gerektiğini söyleyen Khiari, deniz seyrüseferinin tamamen yeniden tesis edilmesi çağrısında bulundu.

Yetkililer, sivil gemilerin ve ticari taşımacılığın hedef alınmaması gerektiğini vurgularken bölgede her gün yeni bir denizcilik olayının rapor edildiğine dikkat çekti. Sevkiyatların savaş öncesi seviyelerin yüzde 65 altında seyrettiği belirtildi.

İran makamları, Hürmüz Boğazı’nda “izinsiz” veya “kısıtlı” bölgelerden geçen üç petrol tankerinin mayına çarparak alev aldığını açıkladı. Tahran yönetimi, çatışma süresince boğazdan geçecek gemilerin İran’dan onay alması gerektiğini, kurallara uymayan gemilerin hedef alınacağını duyurdu.

İranlı yetkililer, ABD ambargolarının kaldırılması, limanlardaki ablukanın sona erdirilmesi ve dondurulmuş fonların serbest bırakılması gibi talepler karşılanana kadar boğazın açık tutulmayacağını savunuyor. ABD ordusu ise ana güzergâhların mayınlardan temizlendiğini ve ticari gemi geçişlerine açık olduğunu belirtiyor.

BM yetkilileri, deniz ulaşımındaki aksamaların enerji, taşımacılık ve sigorta maliyetlerini artırdığını, bunun enflasyonu körükleyerek küresel gıda güvenliğini tehlikeye attığını ifade etti. Mevcut denizcilik düzenlemelerinin güven vermediği ve maliyetli hale geldiği de kaydedildi.