Arap Levhası'nda iki yarık: Birleşme ihtimali gündemde

Çin Bilimler Akademisi öncülüğündeki araştırma ekibi, İran'ın güneydoğusundaki Zagros Dağları'nın derinlerinde iki büyük yer kabuğu yarığı tespit etti. Çalışma, bu oluşumların Arap Levhası'nın farklı kesimlerinde bulunduğunu ortaya koydu.

Araştırmaya göre yarıkların oluşumunda kayaçların yoğunluk ve yapı farklılıkları etkili. Daha ince ve ağır bazalt yapılı okyanusal kayaçlar komşu levhanın altına ilerlerken, daha kalın ve düşük yoğunluklu kıtasal kayaçlar karşılaştıkları direnç nedeniyle dağ oluşumuna yol açıyor.

Bilim insanları, yerin derinliklerindeki hareketleri incelemek için 69 sismik izleme istasyonundan alınan verileri değerlendirdi. Uzak bölgelerdeki depremlerin oluşturduğu titreşimlerin analizinde Mart 2017 ile Eylül 2018 arasında kaydedilen veriler kullanıldı.

Veriler, Zagros çarpışma bölgesi ile Makran dalma-batma bölgesinin birleştiği noktada yatay yönde uzanan bir yarık ile Makran Çukuru yakınlarında yüzeye daha yakın ve dikey yönde ilerleyen ikinci bir yarık bulunduğunu gösterdi. Makran'daki okyanusal levha en az 450 kilometre derinliğe inerken Zagros'taki kıtasal levha 300 kilometreden daha derine ulaşmıyor.

Araştırmanın bilimsel modellerine göre iki yarık birbirinden bağımsız başladı ancak milyonlarca yıldır ilerliyor. Levha sınırının parçalanma sürdükçe ortadan kalkması ve iki yarığın sonunda birleşmesi bekleniyor.

Araştırmacılar, oluşan boşlukların bazı bölümlerinin sıcak magma ile dolmaya başladığını belirtiyor. Yarıkların birleşmesinin bölgedeki volkanik faaliyetleri nasıl etkileyeceği henüz bilinmiyor; Nature Geoscience'ta yayımlanan çalışma, kıtaların çarpışması ve okyanusların zaman içinde ortadan kalkmasına ilişkin bulgular sunuyor.