Emekli düzenlemesinde ortak artış ve hedefli destek

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın talimatları doğrultusunda çalışma ve ekonomi bürokratları, emekli aylıklarının iyileştirilmesi ve emeklilik sisteminin düzenlenmesine yönelik bir taslağı şekillendirdi. Çalışmada adil ve sürdürülebilir bir sistem için üç temel yaklaşım öne çıkıyor.

İlk yaklaşım, bütün emeklilerin enflasyon karşısında satın alma gücünü korumayı amaçlayan ortak bir artış mekanizması oluşturulması. Böylece genel gelir korumasının yalnızca belirli yaş veya prim kategorilerine bağlı kalmaması hedefleniyor.

İkinci başlıkta, en düşük aylık alan ve ekonomik açıdan kırılgan emeklilere, prim karşılığı aylık sisteminden ayrı bir sosyal destek sağlanması değerlendiriliyor. Desteğin yalnızca aylığın nominal tutarına değil, mümkün olduğunca geçim koşullarına ve ihtiyaç durumuna göre tasarlanması gündemde.

Üçüncü yaklaşım, daha fazla prim ödeyen, yüksek prime esas kazançla çalışan ve uzun süre sigortalı olanların emeklilikteki kazanımlarını korumayı öngörüyor. Sosyal destek amacıyla yapılacak tamamlamaların, ödenen primlerin aylığa yansımasını ortadan kaldırmaması gerektiği belirtiliyor. Yaş kriterinin ise özellikle sosyal destek ihtiyacını belirlemede tamamlayıcı unsur olarak kullanılması planlanıyor.

Düzenlemenin tasarımında emekli sayısı, yaşam süresi, çalışan-emekli dengesi ve sosyal güvenlik sisteminin finansmanı gibi unsurların uzun vadeli etkileri gözetilecek. Metinde, mali sürdürülebilirliğin yanı sıra kamu kaynaklarının hangi kesimlere ve hangi ölçütlerle aktarılacağının da açık biçimde ortaya konması gerektiği vurgulanıyor.

Çalışmanın farklı emekli gruplarına etkisinin anlaşılması için aktüeryal ve dağılımsal analizlerin yayımlanması önem taşıyor. Bu kapsamda farklı prim günlerine ve prime esas kazançlara sahip olanların, en düşük aylığın biraz üzerinde veya orta düzeyde aylık alanların ve ileri yaştaki emeklilerin nasıl etkileneceği yanıt bekleyen sorular arasında yer alıyor.

Düzenlemenin temel hedefi, yalnızca aylıkları artırmak değil, emeklilik sistemine duyulan güveni de güçlendirmek olarak aktarılıyor. Düşük aylıklıları ve yaşlı emeklileri desteklerken, daha fazla prim ödeyenlerin kazanımlarının zayıflatılmaması ve bütçe disiplininin korunması gerektiği ifade ediliyor.