İçeriğe geç
16 Kasım 2026 Pazartesi
Siyaset Nabzı · 16 Kasım 2026 Pazartesi

Sağlık bütçesinde Meclis’in önündeki üç yıllık yaşam farkı

Kamu arazilerinin satışlarının araştırılması çağrısı manşetlerde yer bulurken, Sağlık Bakanlığı bütçesindeki veriler daha geniş bir kesimin gündelik hayatına dokunuyor. Çünkü bütçe görüşmelerinde tartışılan mesele yalnızca harcama kalemleri değil; sağlık hizmetlerinin sonuçları ve bu sonuçların kimler tarafından nasıl denetlendiği.

TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu’nda Sağlık Bakanlığı’nın 2027 bütçesi, 2025 kesin hesabı ve Sayıştay raporları görüşülüyor. Görüşmelerde CHP Grup Başkanvekili Serkan Sarı, sağlık hizmetlerini yaşam süresi, bebek ölümleri, kronik hastalıklar, kanser taramaları ve vatandaşların cepten yaptığı harcamalar üzerinden eleştirdi. Bu başlıklar, sağlık politikasının başarısını yalnızca ayrılan parayla değil, insanların hayatındaki karşılığıyla değerlendirmek gerektiğini hatırlatıyor.

Sarı’nın verdiği rakamlara göre Türkiye’de yaşam süresi 78,5 yıl, Avrupa’da 81,5 yıl. Aradaki üç yıllık fark, tek başına bir bütçe kalemini açıklamıyor; ancak sağlık hizmetlerinin erişimi ve sonuçları üzerine Meclis’te yanıt bekleyen ciddi bir karşılaştırma sunuyor. Bu veri, ortalama yaşam süresinin neden farklılaştığını ve kamu kaynaklarının hangi ihtiyaçlara yöneltildiğini sorgulamayı gerektiriyor.

Bebek ölüm hızına ilişkin karşılaştırma da aynı nedenle göz ardı edilmemeli. Sarı, Türkiye’de bu oranı binde 7,8, Avrupa’da ise binde 3,2 olarak aktardı ve Bakanlığın “başarı hikâyesi” anlatısını eleştirdi. Rakamların hangi dönem ve ölçüm yöntemleriyle karşılaştırıldığı, görüşme sırasında aktarılan haber metninde yer almıyor; bu nedenle bunları Sarı’nın bütçe eleştirisinin parçası olarak okumak, kesin ve bağımsız bir değerlendirme gibi sunmamak gerekiyor.

Yine de bu sınırlılık, verilerin bütçe tartışmasındaki önemini azaltmıyor; tersine, komisyondan beklenen açıklamanın ne olması gerektiğini gösteriyor. Sağlık Bakanlığı bütçesi konuşulurken yaşam süresi ve bebek ölümleri gibi sonuçların hangi göstergelerle izlendiği, aradaki farkların hangi hizmet alanlarıyla ilişkilendirildiği ve bütçenin bunlara nasıl karşılık verdiği açıklığa kavuşturulmalı. Kamuoyunun ihtiyacı yalnızca siyasi tarafların birbirini eleştirmesi değil, rakamların dayanağını ve karşılığını görebilmek.

Haberde diğer CHP’li milletvekillerinin de tanı ve tedavi harcamalarıyla aile sağlığı merkezlerini gündeme getirdiği aktarılıyor. Bunlar, sağlık hizmetine erişimin hem kamusal hizmetler hem de vatandaşın cebinden çıkan para bakımından değerlendirilmesi gerektiğine işaret ediyor. Birinci basamak hizmetlerinin durumu ile tanı ve tedavi giderleri, bütçenin toplumun farklı kesimlerine nasıl yansıdığını anlamak için aynı tartışmanın parçalarıdır.

Bu yüzden komisyon görüşmeleri, yalnızca gelecek yıl için ne kadar kaynak ayrılacağının değil, ayrılan kaynağın hangi sonuçları üretmesinin beklendiğinin de hesabını vermeli. Sarı’nın ortaya koyduğu karşılaştırmaların yanıtı, tek bir konuşmada bulunmayabilir; ancak bütçe ve kesin hesap incelemesi, bu soruların sorulacağı yerlerden biridir. Günün asıl siyasi meselesi de burada: Sağlıkta başarı iddiası, eleştirinin ötesine geçen, ölçülebilir veriler ve kamuoyuna açık hesap verebilirlikle sınanmalı.

Bu köşe, Siyaset Gündemi yazı işlerinin gün içinde yayımlanan haberlere dayanan değerlendirmesidir; haberlerde yer almayan bilgi içermez.

Siyaset Gündemi Muhabir.App platformu üyesidir.