2027 sağlık bütçesinde koruyucu hizmetlerin payı yine geriledi
Gün boyu AİHM’in Can Atalay kararı ve Sözcü TV operasyonu konuşulurken, milyonların sağlığını ve kamu kaynağının nasıl kullanıldığını ilgilendiren bütçe tercihi arada kaldı. 2027 sağlık bütçesinde koruyucu hizmetlerin payının gerilemesi, yalnızca bir muhasebe kalemi değil; sağlık politikasının hangi yöne ağırlık verdiğini gösteren bir işaret.
Haberde aktarılan temel değişiklik açık: Sağlık Bakanlığı’nın merkezi yönetim bütçesinden aldığı pay geriliyor, koruyucu sağlık hizmetlerine ayrılan kaynak ise tedavi edici hizmetlerin çok gerisinde kalıyor. Rakamların ayrıntısı verilmediği için düşüşün miktarını söylemek mümkün değil; ancak bütçedeki yön değişikliği başlı başına önemli. Çünkü kaynakların hangi hizmetlere ayrıldığı, sağlık sisteminin hastalık ortaya çıktıktan sonra mı yoksa riskleri azaltırken mi güçlendirildiğini gösteriyor.
Koruyucu sağlık hizmetleri, adı üzerinde, sorun büyümeden önce devreye giren alanı temsil ediyor. Haberde bu alana ayrılan kaynağın tedavi harcamalarının gerisinde kaldığı belirtiliyor; dolayısıyla tartışma, sağlık bütçesinin toplam büyüklüğünden ibaret değil, önceliklerin nasıl kurulduğuyla ilgili. Tedavi hizmetlerinin gerekli olmadığı söylenemez; mesele, korunmaya ayrılan payın bu tablonun neresinde durduğu ve gerilemenin ne anlama geldiğinin kamuoyuna açıklanması.
Bu tercih, sağlık göstergelerine bakarken de önem kazanıyor. Halk sağlığı uzmanı Prof. Dr. Onur Hamzaoğlu, Türkiye’nin toplumsal sağlık göstergelerinde benzer gelir düzeyindeki ülkelerin gerisinde olduğunu belirtiyor. Haberde aktarılan OECD’nin 2025 verilerine göre Türkiye’de doğuşta beklenen yaşam süresi henüz 80 yaş düzeyine ulaşmazken OECD ortalaması yaklaşık 81,3 yıl; bu fark tek başına bütçeyle açıklanamaz, ancak sağlık politikasını yalnızca harcama tutarıyla değerlendirmenin de yeterli olmadığını hatırlatıyor.
Bölgesel farklılıklar da aynı soruyu büyütüyor. Hamzaoğlu, bebek ölüm hızlarında bölgeler arasında ciddi farklar bulunduğunu söylüyor; bu, ülke ortalamasının tek başına herkesin aynı sağlık koşullarına sahip olduğunu göstermediği anlamına geliyor. Koruyucu hizmetlere ayrılan kaynağın gerilemesiyle bu göstergeler arasında doğrudan bir neden-sonuç ilişkisi kurmak için haberde veri yok. Fakat bütçe tercihlerinin, eşitsizliklerin izlenmesi ve önlenmesi açısından neden açıklanması gerektiği ortada.
Kamu kaynağının başka bir önemli kullanım alanı da haberde belirtiliyor: Şehir hastanelerinin kira ve hizmet alımı giderleri, kaynakların önemli bölümünü almaya devam ediyor. Bu bilgi, tek başına bu giderlerin ne kadar olduğu ya da sağlık hizmetine etkisi konusunda hüküm vermeye yetmez. Yine de bütçenin farklı kalemleri arasındaki dengeyi görünür kılıyor ve şu soruyu gündeme getiriyor: Koruyucu hizmetler gerilerken, hangi harcamalar öncelik kazanıyor; bu önceliklerin sağlık sonuçları nasıl değerlendiriliyor?
Siyasette bütçe, soyut bir belge değil; kamu hizmetinin hangi ihtiyaçlara önce yanıt vereceğini belirleyen bir tercihler toplamı. Bu nedenle 2027 sağlık bütçesi konuşulurken yalnızca bakanlığın payının azalıp azalmadığı değil, koruyucu hizmetlerin neden tedavi harcamalarının gerisinde kaldığı ve bu tercihin sonuçlarının hangi göstergelerle izleneceği de sorulmalı. Günün siyasi tartışmaları hızla değişebilir; bütçedeki öncelikler ise yurttaşların sağlığına ve kamu kaynaklarının kullanımına doğrudan dokunur.
Bu köşe, Siyaset Gündemi yazı işlerinin gün içinde yayımlanan haberlere dayanan değerlendirmesidir; haberlerde yer almayan bilgi içermez.

